Denkfouten die assertiviteit blokkeren

Assertief zijn klinkt simpel. Zeg wat je vindt, geef je grens aan, klaar. Toch voelt het voor veel mensen helemaal niet zo. In gesprekken met collega’s, familie of zelfs de buurman schiet je dicht, slik je je woorden in of zeg je achteraf: dit had ik anders willen doen. Herken je dat?

Wat we in dertig jaar MindTuning bij Paniek.nl steeds opnieuw zien, is dat assertiviteit zelden ontbreekt door een gebrek aan vaardigheden. Het zit ‘m veel vaker in denkfouten die ongemerkt het stuur overnemen. Je brein staat op een verkeerde zender afgesteld, en voor je het weet hoor je vooral ruis.

Assertiviteit wordt vooral geblokkeerd door hardnekkige denkfouten. Als je die herkent en je aandacht weer naar voren richt, ontstaat ruimte om duidelijk en rustig te reageren.

Denkfout 1: Ik moet het voor iedereen goed doen

Dit is misschien wel de bekendste. Je wilt niemand teleurstellen, geen spanning veroorzaken, de sfeer bewaren. Op zich een mooie eigenschap, maar hij slaat makkelijk door. Voor je het weet zeg je ja terwijl je nee bedoelt.

In je hoofd klinkt dan iets als: als ik nu mijn grens aangeef, vinden ze me lastig. Of egoïstisch. Of moeilijk. Je brein kiest veiligheid en die veiligheid ligt in aanpassen. Op korte termijn voelt dat rustiger, op lange termijn vreet het energie.

Vanuit MindTuning bekeken is dit geen karaktertrek, maar een navigatiefout. Je routeplanner staat ingesteld op goedkeuring van anderen in plaats van op jouw gewenste uitkomst. En hoe langer je zo rijdt, hoe vermoeiender het wordt.

Een kleine oefening die vaak verrassend veel doet: stel jezelf vóór een gesprek één vraag. Wat wil ik dat dit gesprek mij oplevert? Niet wat zij vinden, maar wat jij nodig hebt. Alleen al die verschuiving naar de toekomst zet iets om in je brein.

Wil je hier dieper mee aan de slag, dan sluit de online training Assertiever Worden hier mooi op aan. Praktisch, zonder rollenspellen waar je tegenop ziet.

Denkfout 2: Assertief is hetzelfde als bot

Veel mensen verwarren assertiviteit met agressie. Alsof duidelijk zijn automatisch betekent dat je hard of dominant wordt. Die overtuiging zorgt ervoor dat je liever inslikt dan uitspreekt.

Maar assertiviteit zit precies tussen passief en agressief in. Het is helder, rustig en respectvol, naar jezelf én de ander. Toch blijft die angst knagen: straks ga ik te ver.

Wat hier vaak gebeurt, is dat je brein oude beelden oproept. Misschien iemand die ooit fel uit de hoek kwam. Of een situatie waarin de spanning escaleerde. Je onbewuste trekt daaruit een snelle conclusie en zet de rem erop.

Zie het als een radio die ooit te hard stond afgesteld. Nu draai je ‘m uit voorzorg bijna helemaal dicht. De oplossing is niet harder praten, maar beter afstemmen.

In deze context is de blog Verschil tussen assertief, agressief en passief gedrag uitgelegd een fijne eyeopener. Veel mensen merken dan ineens: oh, zo kan het ook.

Denkfout 3: Eerst moet ik zeker zijn

Deze hoor je minder hardop, maar hij stuurt veel gedrag aan. Je denkt dat je pas iets mag zeggen als je het perfect verwoord hebt. Als je zeker weet dat je gelijk hebt. Of als je emoties helemaal weg zijn.

Het gevolg is uitstel. Je blijft denken, wegen, piekeren. En tegen de tijd dat je iets zou kunnen zeggen, is het moment voorbij. Achteraf ben je boos op jezelf.

Vanuit breinlogica is dit begrijpelijk. Je bewuste brein probeert controle te houden, terwijl je onbewuste al lang signalen afgeeft. Die mismatch zorgt voor spanning. En hoe meer je naar binnen blijft kijken, hoe lastiger het wordt.

Een simpele MindTuning-tip: verleg je aandacht kort naar buiten. Voel je voeten op de grond, kijk naar drie objecten in de ruimte en benoem ze in jezelf. Dat klinkt bijna te simpel, maar het haalt je brein uit de overlevingsstand. Daarna kun je spreken zonder dat alles perfect hoeft.

Dit mechanisme zie je ook vaak terug bij mensen met faalangst of spreekangst. De training Zelfvertrouwen Ontwikkelen helpt om die interne druk structureel te verminderen.

Waarom deze denkfouten zo hardnekkig zijn

Veel mensen denken dat ze deze patronen moeten analyseren of oplossen met eindeloos praten. In de praktijk werkt dat vaak averechts. Je brein verwerkt miljoenen prikkels tegelijk. Logica alleen is simpelweg te traag.

MindTuning werkt daarom als chiropractie voor je brein. Je zet vastgelopen patronen recht door denken te combineren met beweging, zintuigen en gedrag. Niet terug naar vroeger, maar vooruit. Wat wil je wél?

Dat is ook waarom assertiviteit vaak snel verbetert als de spanning zakt. Je hoeft jezelf niet te veranderen. Je hoeft alleen de knop weer goed te zetten.

Korte FAQ over assertiviteit

Is assertiviteit iets wat je kunt leren?
Ja, absoluut. Het is geen persoonlijkheid, maar een vaardigheid die makkelijker wordt zodra je brein niet meer in de stressstand schiet.

Waarom lukt het bij sommigen wel en bij mij niet?
Dat heeft zelden met wilskracht te maken. Vaak staat je aandacht te veel naar binnen gericht, waardoor spanning het overneemt.

Hoe snel kan assertiviteit verbeteren?
Als de denkfouten worden bijgesteld, zien we vaak binnen weken al verschil in gedrag en gevoel.

Tot slot, dit wil je onthouden

Assertiviteit gaat niet over harder worden of jezelf forceren. Het gaat over helderheid. Weten wat je wilt, je brein de juiste richting geven en dan rustig uitspreken wat er toe doet.

Misschien herken je jezelf in één denkfout, misschien in alle drie. Dat is oké. Zie het niet als falen, maar als informatie. Je navigatie kan bijgesteld worden. En als dat gebeurt, merk je vaak dat assertief zijn ineens veel minder moeite kost.

Wil je ook leren grenzen stellen zonder schuldgevoel, dan is de blog 9 tips om grenzen te stellen op je werk een mooie volgende stap. En als afwijzing je blijft tegenhouden, lees dan eens Angst voor afwijzing, hoe kom je er vanaf?. Soms valt er meer los dan je denkt.