Wanneer geruststelling onrust voedt

Je voelt spanning opkomen en zoekt bevestiging. Even iemand appen. Even googelen. Even horen dat het goedkomt. En ja, dat helpt. Heel kort. Daarna komt de twijfel terug, vaak net iets harder. Herken je dat?

Wat veel mensen niet weten, is dat geruststelling soms precies het tegenovergestelde doet van wat je hoopt. In plaats van rust te geven, traint het je brein om onrust serieus te blijven nemen. Alsof je elke keer bevestigt dat er inderdaad iets mis zou kunnen zijn.

Geruststelling vergroot onrust wanneer het je brein leert dat spanning gevaarlijk is en telkens gecontroleerd moet worden. Dan raak je afhankelijk van bevestiging en verdwijnt je eigen gevoel van regie.

Signaal 1: Je hebt steeds vaker bevestiging nodig

In het begin vroeg je af en toe of iets normaal was. Nu merk je dat je steeds sneller geruststelling zoekt. Bij je partner, collega, huisarts of via Google. Alsof je interne kompas het niet meer alleen kan.

Dit is een klassiek patroon bij angst en stress. Niet omdat je zwak bent, maar omdat je brein leert: onrust = checken. Vergelijk het met een routeplanner die bij elke afslag opnieuw vraagt of je wel goed rijdt. Dat voelt veilig, maar het maakt je afhankelijk.

Bij Paniek.nl zien we dit vaak bij mensen met paniekklachten, hypochondrie of dwang. In deze blog over de hypochondrie-cirkel lees je hoe geruststelling het scannen juist in stand houdt.

Signaal 2: De geruststelling werkt steeds korter

Misschien merkte je het al. Waar een geruststellend gesprek eerst uren rust gaf, is het effect nu na minuten weg. Soms zelfs al tijdens het gesprek. Je hoort de woorden wel, maar ze landen niet echt.

Dat is geen koppigheid van je hoofd. Het is breinlogica. Je onbewuste verwerkt miljoenen prikkels per seconde en trekt zijn eigen conclusies. Elke keer dat je geruststelling nodig hebt, bevestig je onbedoeld dat er gevaar is. Dus blijft het alarmsysteem aan.

Dit is waarom logisch uitleggen zo vaak averechts werkt. Het is alsof je aan een radio blijft draaien terwijl de zender verkeerd staat afgestemd. Meer draaien geeft geen betere muziek.

Signaal 3: Je gaat jezelf minder vertrouwen

Een subtiel maar belangrijk signaal. Je merkt dat je eigen waarneming niet meer genoeg is. Je voelt iets en denkt meteen: klopt dit wel? Zie ik niets over het hoofd?

Geruststelling lijkt dan behulpzaam, maar ondermijnt langzaam je zelfvertrouwen. Je leert jezelf af om spanning te verdragen. Terwijl spanning op zichzelf geen probleem is, het is een signaal, geen vijand.

In de MindTuning-aanpak zeggen we vaak: je hebt geen angst, je doet angst. Dat betekent ook dat je kunt stoppen met het patroon. In plaats van steeds terug te kijken of alles oké is, richt je je aandacht op waar je naartoe wilt. Net als bij een navigatie die je bestemming opnieuw invoert.

Signaal 4: Je omgeving raakt betrokken in je onrust

Partners die telkens moeten bevestigen. Collega’s die geruststellen. Ouders die meedenken. Het lijkt steunend, maar het systeem rondom jou gaat mee in de angstlogica.

We zien dit veel bij jongeren en ook bij volwassenen met paniekaanvallen of dwang. De omgeving bedoelt het goed, maar wordt onderdeel van het patroon. In plaats van dat het brein leert kalmeren, leert het dat er altijd iemand nodig is om het veilig te maken.

Wil je hier dieper op ingaan, lees dan ook deze blog over dwang en controle. Het laat mooi zien hoe geruststelling controle in stand houdt.

Signaal 5: Je vermijdt meer en meer

Dit is vaak het eindstation. Omdat geruststelling niet meer genoeg helpt, ga je situaties vermijden. Je stelt uit, zegt af of past je leven aan. Dat voelt logisch, maar het vernauwt je wereld.

Of het nu gaat om rijden, spreken, werken of sociale situaties, vermijden vertelt je brein dat het gevaar reëel is. Terwijl er feitelijk niets mis is met jou. Je systeem staat gewoon te scherp afgesteld.

Daarom werken we bij Paniek.nl niet met eindeloos praten, maar met het resetten van vastgelopen patronen. Chiropractie voor je brein, zoals we dat noemen. Met trainingen zoals Paniekaanvallen Overwinnen of Piekeren Stoppen leer je weer vertrouwen op je eigen stuur.

Een kleine oefening om het patroon te doorbreken

De volgende keer dat je de neiging voelt om geruststelling te zoeken, pauzeer tien seconden. Kijk om je heen en benoem in stilte drie dingen die je ziet, twee geluiden die je hoort en één fysieke sensatie, bijvoorbeeld je voeten op de grond.

Dit haalt je aandacht uit het hoofd en terug naar buiten. Je zet als het ware een andere knop om. Niet door te vechten tegen de angst, maar door je brein nieuwe input te geven. Vaak zakt de urgentie al een beetje. En dat is genoeg om het patroon te doorbreken.

Veelgestelde vragen over geruststelling en onrust

Is geruststelling dan altijd slecht?
Nee. Bij echte onzekerheid of nieuwe situaties is geruststelling logisch. Het probleem ontstaat als het een vast ritueel wordt om spanning te dempen.

Wat als ik zonder geruststelling in paniek raak?
Dan is dat een teken dat je brein het verleerd is om zelf te reguleren. Dat kun je trainen. Vaak sneller dan je denkt.

Helpt therapie hiertegen?
Sommige vormen wel, andere blijven hangen in uitleg en analyse. Een aanpak die direct met het onbewuste werkt, zoals MindTuning, geeft vaak sneller resultaat.

Tot slot, rust zit niet in bevestiging

Na meer dan 30 jaar en ruim 30.000 mensen begeleid te hebben, zien we dit patroon steeds terug. Mensen zijn niet kapot. Ze zijn tijdelijk de richting kwijt.

Geruststelling voelt veilig, maar echte rust ontstaat wanneer je weer zelf het stuur pakt. Niet door alles te begrijpen, maar door je brein opnieuw af te stemmen. Dan wordt stilte weer normaal en hoeft onrust niet meer opgelost te worden.

En misschien is dat wel de grootste geruststelling die er is.