Controleverlies op de piste

Je kent het misschien wel. Je staat bovenaan de piste, je benen licht gespannen, de sneeuw kraakt onder je ski’s en alles ziet er prachtig uit. Totdat je brein een andere richting kiest. Opeens voelt het alsof je geen controle hebt over je snelheid. Je hart gaat sneller, je adem stokt en je gedachten schieten alle kanten op. Wat als ik val? Wat als ik mensen raak? Wat als ik niet kan stoppen?

Die angst is verrassend normaal. Sterker nog, ongeveer negen van de tien skiërs die controleverlies ervaren, maken dezelfde mentale fout. En het goede nieuws is dat die fout simpel te corrigeren is wanneer je begrijpt hoe je brein werkt.

Korte samenvatting: je verliest de controle niet omdat je techniek tekortschiet, maar omdat je aandacht naar binnen klapt. Door je focus opnieuw in te stellen, herwin je rust en stuurkracht op de piste.

De fout die 90 procent maakt

De meeste skiërs die spanning voelen, doen iets wat volkomen logisch lijkt, maar je brein juist in paniekstand zet. Ze gaan namelijk controleren. Ze scannen hun lichaam, checken hun adem, spannen hun dijen aan, letten overdreven op hun ski’s en proberen elke beweging te managen. Klinkt verstandig, toch? Maar precies dat maakt skiën zwaarder en instabieler. Misschien herken je het: hoe meer je je best doet, hoe minder soepel je beweegt.

Bij MindTuning zien we dit patroon al meer dan dertig jaar terug, niet alleen bij wintersporters maar ook bij mensen met spreekangst, rijangst of hoogtevrees. Je doet angst. Het is geen defect, maar een verkeerd afgestelde mentale radio. Je ontvangt ruis in plaats van richting. Zet je die radio anders, dan verandert je ervaring vrijwel direct.

Waarom focus naar binnen zo misleidend is

Op de piste gebeurt alles snel. Je brein houdt daarvan, zolang het mag werken op de automatische piloot. Maar zodra jij je lichaam bewust gaat aansturen, ontstaat er een soort dubbel commando. Alsof je de routeplanner van je auto ineens handmatig gaat corrigeren tijdens het rijden. Dat gaat bijna nooit soepel.

Je bewuste brein kan ongeveer veertig bits informatie per seconde verwerken. Je onbewuste doet er miljoenen. Daarom ski je natuurlijker wanneer je de controle durft los te laten en je aandacht naar buiten richt, naar wat er voor je gebeurt. Niet naar wat er binnenin je speelt.

Hoe je wél controle houdt (door minder te controleren)

Wat werkt dan wel? Het antwoord is simpeler dan veel mensen verwachten: kies een extern punt. Niet te dichtbij, niet strak, gewoon een plek een paar meter voor je waar je naartoe beweegt. Je lichaam volgt dan vanzelf. Ik zie het elk jaar weer in trainingen en coachingsgesprekken. Zodra iemand stopt met zichzelf monitoren en zijn blik vrijer maakt, verdwijnen de trillende benen en blijft er rust over.

• Richt je aandacht op het terrein voor je.
• Gebruik je zintuigen: luister naar het geluid van de sneeuw of voel de wind.
• Kies een ritme in plaats van snelheid. Ritme geeft richting en houvast.

Op merkwaardige wijze herwin je zo juist de controle. Het voelt alsof je een knop omzet, en dat is deels ook wat er in je brein gebeurt. Vastgelopen patronen schakelen over en je beweegt weer natuurlijk.

Een korte oefening voor direct meer stabiliteit

Als je bovenaan de piste staat en je merkt dat spanning omhoogschiet, probeer dan eens deze oefening. Ik gebruik hem vaak bij mensen die ook last hebben van rijangst of hoogtevrees en hij werkt op de piste net zo goed.

Kies drie punten voor je: bijvoorbeeld een boom, een paaltje en een schaduwlijn in de sneeuw. Laat je blik daar rustig tussendoor bewegen, zonder iets te forceren. Je hoeft niets met je lichaam te doen. Alleen je ogen laten glijden. Je zult merken dat je adem automatisch zakt en je benen rustiger worden. Het brein houdt van beweging in je blik. Het geeft een signaal van veiligheid.

Meer van dit soort oefeningen vind je trouwens terug in artikelen zoals deze blog over angst in de skilift. Veel mensen herkennen dezelfde onderstroom.

Wanneer angst snel groter wordt

Een interessant detail: controleverlies op de piste komt vaak voor bij mensen die in het dagelijks leven óók veel verantwoordelijkheid dragen. Perfectionisten, mensen die hard werken, ouders die alles draaiende willen houden. Niet vreemd dus dat de spanning zich daar laat zien.

En soms merk je dat angst uitbreidt naar andere situaties, zoals hoge uitkijkpunten of gondels. In dat geval kan een reset heel snel helpen. De online training Hoogtevrees Overwinnen sluit hier goed bij aan, vooral wanneer je merkt dat de angst niet alleen bij skiën speelt, maar op meer momenten in je leven.

Veelgestelde vragen

Is angst op de piste gevaarlijk?
Niet per se. Het voelt intens, maar het is meestal een mentaal patroon, geen technisch probleem. Zodra je je focus verplaatst, zakt de spanning.

Moet ik eerst mijn techniek verbeteren?
Techniek is handig, maar vaak is het niet de oorzaak. De meeste mensen skiën technisch prima, maar hun brein zit in een verkeerde stand.

Wat als ik al jaren spanning heb?
Ook dan kun je relatief snel veranderen. Patroonreset werkt ongeacht hoe lang het bestaat.

Ter afronding

Bang zijn om de controle te verliezen betekent niet dat je slecht skiet of dat je iets mankeert. Je brein heeft gewoon even een nieuwe route nodig. Door je aandacht naar buiten te sturen en je zintuigen te gebruiken, herstel je snel je natuurlijke flow. Wintersport hoort licht en vrij te voelen. En met een paar slimme aanpassingen kan dat misschien sneller dan je dacht.