Overbelast zonder uitgeput te zijn
Veel mensen denken dat je eerst volledig leeg moet zijn voordat er iets misgaat. Dat overbelasting pas begint als je niet meer kunt opstaan, niets meer voelt of weken thuis zit. In de praktijk zien we iets anders. Je kunt prima functioneren, lachen op je werk en toch langzaam overbelast raken.
Misschien herken je dit. Je doet wat er van je verwacht wordt. Je agenda is vol, maar beheersbaar. Je bent niet ziek, niet ingestort. En toch voel je een constante spanning onder de oppervlakte. Slecht slapen, sneller geïrriteerd, minder scherp. Het lijkt klein, maar het stapelt zich op.
Je hoeft dus niet uitgeput te zijn om overbelast te raken. Overbelasting begint vaak veel eerder. Op een punt waarop je nog denkt dat je het wel redt.
Het brein raakt de weg kwijt
Overbelasting is geen teken dat je zwak bent of niet goed met stress kunt omgaan. Het is meestal een navigatieprobleem in het brein. Je interne routeplanner staat nog steeds op presteren, doorgaan en oplossen, terwijl je systeem eigenlijk iets anders nodig heeft.
Je brein verwerkt miljoenen prikkels per seconde. Dat gaat grotendeels onbewust. Als die onbewuste processen te lang op scherp staan, raak je overbelast, ook al voel je je nog niet uitgeput. Het is een beetje alsof je radio verkeerd staat afgesteld. Geen keiharde ruis, maar wel genoeg om onrustig van te worden.
Bij Paniek.nl zien we dit al ruim 30 jaar. Mensen die zeggen: “Ik functioneer nog hoor, maar het kost me steeds meer moeite.” Dat is geen toeval. Dat is een systeem dat te lang in de actiestand staat.
Wie hier meer over wil lezen, herkent dit vaak in de blog Werkstress zonder burn-out: de grootste vergeten groep.
Waarom signalen vaak genegeerd worden
We zijn goed in doorgaan. Zeker als je verantwoordelijk bent, ambitieus of perfectionistisch. Dan voelt stoppen of bijsturen als falen. Dus negeer je de eerste signalen. Totdat het lichaam luider gaat praten.
Die signalen zijn zelden spectaculair. Denk aan:
- meer piekeren dan normaal
- lichamelijke spanning zonder duidelijke oorzaak
- sneller emotioneel of juist vlak
- een hoofd dat moeilijk uitgaat
- minder plezier in dingen die eerst vanzelf gingen
Vaak hoor ik mensen zeggen: “Maar anderen hebben het veel zwaarder.” Dat klopt misschien. Maar je brein vergelijkt niet. Het reageert op belasting, niet op logica.
In de blog Angstklachten of overspannen? Zo herken je de signalen gaan we hier dieper op in. Juist dat grijze gebied tussen goed functioneren en echt vastlopen.
Overbelasting is geen stoornis
Een belangrijk misverstand is dat overbelasting iets is wat je overkomt. Alsof je kapot bent of iets mankeert. Vanuit MindTuning kijken we daar anders naar.
Je hebt geen stress. Je doet stress. Net zoals je geen angst hébt, maar angst uitvoert. Dat klinkt misschien vreemd, maar het is bevrijdend. Want wat je onbewust doet, kun je ook weer anders afstellen.
Zie het als chiropractie voor je brein. Vastgelopen patronen resetten, waardoor het systeem weer vrij kan bewegen. Dat is iets anders dan eindeloos praten over oorzaken of teruggraven in het verleden.
We zien dat verandering vaak sneller gaat dan mensen denken. Soms al binnen weken, als de focus verschuift van overleven naar richting.
Voor wie merkt dat overbelasting langzaam richting burn-out schuift, kan het Burnout Booster Pakket helpen om tijdig bij te sturen en reserves te herstellen.
Een simpele reset-oefening
Wil je ervaren hoe snel je spanning kunt beïnvloeden? Probeer dit eens. Het is eenvoudig en toch verrassend effectief.
Ga rechtop zitten en kijk rustig om je heen. Kies drie objecten in de ruimte die je normaal niet echt opmerkt. Volg met je ogen langzaam de contouren. Zonder te analyseren. Alleen kijken.
Leg daarna je aandacht bij drie geluiden die je hoort. Ook hier geldt: niet benoemen, alleen waarnemen. Adem ondertussen rustig door.
Wat je doet, is je brein uit de interne stresslus halen en weer extern richten. Voor veel mensen zakt de spanning binnen een minuut. Niet omdat je ontspant, maar omdat je routeplanner weer klopt.
Deze manier van werken zie je ook terug in trainingen rondom presenteren of spreken onder druk, zoals Presenteren zonder Hyperventilatie, waar overbelasting vaak onder de oppervlakte meespeelt.
Veelgestelde vragen over overbelasting
Kan ik overbelast zijn zonder burn-out?
Ja. Dat komt zelfs vaker voor. Overbelasting is vaak de fase vóór een burn-out, maar kan ook jarenlang sluimeren zonder dat je instort.
Moet ik rust nemen of juist actief blijven?
Beide kan kloppen. Het gaat minder om rust en meer om richting. Je brein moet weten waar het naartoe mag, niet alleen wat het moet vermijden.
Is praten genoeg om dit op te lossen?
Praten kan inzicht geven, maar overbelasting zit vooral in onbewuste patronen. Die verander je door aandacht, gedrag en zintuigen mee te nemen.
Je bent eerder dan je denkt
Misschien is dit het belangrijkste om te onthouden. Overbelasting begint niet bij instorten, maar bij subtiele signalen die je lang kunt negeren. Totdat het systeem zegt: nu is het genoeg.
Je hoeft niet te wachten tot het misgaat. Juist als je nog functioneert, kun je bijsturen. De knop omzetten voordat de schade groter wordt.
Dat zien we keer op keer bij Paniek.nl, bij duizenden mensen die op tijd hun brein opnieuw afstemmen. Niet door harder hun best te doen, maar door slimmer te sturen.
En misschien is dat wel de meest hoopvolle gedachte. Dat je niet kapot bent. Alleen even verkeerd afgestemd. Dat is vaak sneller te herstellen dan je nu denkt.
